Recensies

Muziekverkondiging CHN

Friesch Dagblad, 8 april 2004

Door Dingeman van Wijnen

"De bijbel was voor Bach de grondslag van zijn leven, en hij zag het Boek als woord voor woord door de Heilige Geest geďnspireerd en woord voor woord heilig. De openbaring Gods. Die geestelijke emotie raakt in zijn muziekverkondiging velen diep in het hart", zo schrijft de voorzitter van het college van bestuur van de Christelijke Hogeschool Nederland (CHN) in zijn voorwoord in het programmaboek bij de uitvoering van Bachs Matthäus Passion.

De passie werd dinsdag en woensdag uitgevoerd in de Grote Kerk van Leeuwarden. Een uitvoering waarin allerlei geledingen van de CHN gemobiliseerd waren: musici en koorzangers uit de kring van docenten en studenten, ontwerp van poster en programmaboek door een studente, het jongenskoor gevormd door leerlingen van basisscholen waarmee de CHN relaties onderhoudt en de zorgvuldige organisatie in handen van studenten van het leerbedrijf Congresbureau

Maar het ging natuurlijk om de muziek, al weer voor de veertiende keer onder de bezielende leiding van Harm Witteveen. Witteveen moet daarbij werken met het materiaal dat hij heeft, en dat doet hij met verve.

Het koor is groot. Dat betekent in dit geval zeker niet: log. De koorzangers reageren alert, de volkskoren zijn snel en virtuoos. Maar de omvang van het koor betekent wel dat details verloren gaan, dat het niet meevalt om stemmen te volgen. En het soms hoge tempo maakt dat er niet makkelijker op. Die tempi kunnen wel, maar dan moet je slankere koorgroepen hebben. Met een grote betrokkenheid en ook vaak goede koorklank werd er veel goed gemaakt, en zo was er veel te genieten.

Het orkest leverde eveneens een fraaie prestatie. Over het algemeen waren koor en orkest en ook solisten en orkest goed bij elkaar. Wel had het soms wat minder voorzichtig gemogen, zoals in het recitatief Erbarm’ es Gott! Daar mogen de vonken van de violen spatten, terwijl het nu een kabbelend beekje leek.

Ontroerend

Zeer fraai zongen de jongens van het koor, mooi helder. Veel fraais ook bij de solisten, met de prachtig zingende evangelist Jan Caals, het woord brengend vanaf de preekstoel. Met in de hoogte af en toe een ontroerend kwetsbaar vibrato wist hij echt te raken. Van de ariasolisten zal vooral bas Hans van Heiningen me bijblijven. Niet altijd even gepolijst, maar wat een prachtig stemgeluid, en wat een rust en evenwicht en toewijding.

Met een volle kerk was de akoestiek in de Grote Kerk nu ook in orde, waaraan de met grijs doek omzwachtelde en van witte tulpen voorziene pilaren ook kunnen hebben bijgedragen. Het continuo speelde vanaf het liturgisch centrum, wat voor een goede verbinding tussen de evangelist op de preekstoel en de rest op het podium zorgde.

Het geeft alles aan dat er over deze uitvoering goed was nagedacht. En er zal zeker door vele bezoekers aan teruggedacht worden.

Concert: Bachs Matthäus Passion door het CHN-koor en –orkest en het Fries Jongenskoor o.l.v. Harm Witteveen. Met medewerking van Jan Cools (evangelist), Frans Kokkelmans (Christus-partij), Lisette Emmink (sopraan), Rachel Ann Morgan (alt), Aart Mateboer (tenor) en Hans van Heiningen (bas).

Toonkunstkoor maakt indruk

Heerenveense Courant, 07-04-2004

Door Johan G. Koers

Een tot op de laatste plaats toe bezette Parochiekerk van de Heilige Geest te Heerenveen beluisterde zondagmiddag een integrale uitvoering van de Johannes Passion van Johan Sebastian Bach door het Toonkunstkoor Heerenveen. Aan dit passieconcert werd meegewerkt door een vijftal vocal solisten en het Nationaal Philharmonisch Orkest. De algehele leiding berustte bij Toonkunst-dirigent Willem Stoppelenburg.

Het is verheugend, dat het Toonkunstkoor in het afgelopen winterseizoen Bachs Passiemuziek opnieuw in studie heeft genomen. In vergelijking met de uitvoering van enkele jaren geleden mag worden geconcludeerd, dat het koor aanzienlijk is gegroeid en gerijpt in de vertolking van dit meesterwerk. Over de hele linie was men goed op dreef. Na een levendig klinkend openingskoor waarin meteen al de toon werd gezet voor dit concert, werden de vele dramatische en felle volkskoren met overtuiging aan het licht gebracht. Direct van toon, beweeglijk en slagvaardig. Maar ook de koralen kenden een adequate aanpak in dynamiek en tempo. Muzikaliteit en stijlgevoel voerden de boventoon tijdens deze Heerenveense editie van Bachs Johannes Passion, waarin Toonkunst  zich van haar beste kant liet horen. Bij de vocale solisten gooide de NS flink roet in het eten: een storing in het midden van het land was er de oorzaak van, dat de alt Carla Meijer ternauwernood op tijd kon komen en belette de tenor Alex Vermeulen zelfs om in Heerenveen aanwezig te zijn. Zijn aandeel werd daarom overgenomen door Martin Smeding, die voor de evangeliepartij was aangetrokken. Het is bewonderenswaardig, hoe hij zich –zonder ook maar de geringste voorbereiding met orkest en dirigent- wist te manifesteren op dit punt. Ook als vertolker van de evangeliepartij maakte Smeding grote indruk. Hij stoffeerde de vele recitatieven met een rijke expressie. Doorleefd en waar nodig dramatisch aangezet. De sopraan Hieke Meppelink heeft een heldere, soepele stem. Met name haar benadering van de aria ‘Zerfliesse, mein Herze’ sprong bijzonder in het oog. Prachtig gekleurd naar de materie en gedacht vanuit het juiste tekstbegrip. Een hoogtepunt tijdens deze uitvoering. De bas Hans van Heiningen beschikt over koninklijke stemmiddelen. Hij realiseerde zijn aandeel met allure. Als altijd droeg hij zorg voor een levendige en muzikale voordracht. Sander Heutinck (bas) vertolkte de Christuspartij. Deze werd met soeplesse en waardigheid gezongen en daarmee droeg Heutinck veel bij tot het geheel. Tenslotte noem ik de alt Carla Meijer, wier fraaie, ronde timbre uitstekend tot zijn recht kwam in de aria ‘Es ist Vollbracht’, die met het nodige inlevingsvermogen werd gerealiseerd. Het was evenwel jammer, dat een deel van de expressie van deze gekwalificeerde soliste verloren ging onder het volume van het concert. Overigens liet het Nationaal Philharmonisch Orkest een vakkundige begeleiding horen, waarmee koor en solisten op doeltreffende wijze werden geëscorteerd.

De subtiele belevingswereld van Ives
Liederen sfeervol gebracht in het Van Abbe

Eindhovens Dagblad, 13-04-2004

Door Marjolein Sengers

Dinsdag 13 april, Charles Ives schreef in een periode van veertig jaar ruim honderdvijftig liederen. In die liederen verwerkte Ives het leven van alledag. Alles wat hem bezighield was als het ware goed voor een lied. Zijn liederen vertellen van blijheid en droefenis, van humor en melancholie, van banaliteiten en de meest diepzinnige overwegingen. Ives was een opmerkzaam mens met een groot gevoelsleven. Zijn liederen zijn niet erg bekend.

Voor veel mensen zijn ze waarschijnlijk te ontoegankelijk, te 'gewoon' of juist te moeilijk. Ives' liederen roepen extreme reacties op; je bent er weg van of juist helemaal niet, daartussen zit niets.
Voor zangers werkt dit zeer waarschijnlijk precies zo, wat met zich meebrengt dat degene die ze besluit te zingen er voor gevallen is. En precies die betrokkenheid bij deze liederen was wat het recital in het auditorium van het Van Abbemuseum zo aantrekkelijk maakte. Mezzosopraan Marion van den Akker, bariton Hans van Heiningen, violist Jan Erik van Regteren Altena en pianist René Eckhardt trokken de luisteraar vol overtuiging in de soms zeer subtiele belevingswereld van Ives.
Marion van den Akker is een door de wol geverfde podiumpersoonlijkheid met een mooie, expressieve mezzosopraanstem. Zowel de ingetogen, soms roerloze liederen als de uitbundige en geestige werden door haar met veel gevoel en begrip gezongen. Ives' liederen zijn soms niet meer dan een impressie, Marion van den Akker bracht ze op knappe, maar vooral aansprekende en sfeervolle wijze tot klinken. Bariton Hans van Heiningen zong vanuit dezelfde positieve betrokkenheid als de zangeres. Hij zong overwegend verhalende, extraverte liederen en deed dat met inzet van al z'n vocale en theatrale talenten. De zangers werden uitstekend ondersteund door door René Eckhardt, een pianist die zich reeds jaren intensief met Ives en zijn muziek bezighoudt. Ook in de werken voor pianosolo bleek zijn grote liefde en respect voor deze over het algemeen ondergewaardeerde, maar zeer oorspronkelijk schrijvende Amerikaanse componist.
Het auditorium van het museum bleek een geschikte concertgelegenheid. De akoestiek is (voor zangers) niet optimaal, in de intimiteit van de kleine ruimte kan echter een interessante wisselwerking tussen artiesten en publiek ontstaan.
Liederen van Charles Ives door mezzosopraan Marion van den Akker, bariton Hans van Heiningen, violist Jan Erik van Regteren Altena en pianist René Eckhardt. Gehoord in het Van Abbemuseum op maandag 12 april 2004